طوفان فکری یا Brainstorming چیست و چه کاربردی دارد؟

این مقاله مفهوم طوفان فکری را به شیوه‌ای عملی توصیف می‌کند. پس از خواندن این مقاله با تعریف، معنا و اصول این ابزار قدرتمند خلاقیت آشنا خواهید شد.

برای داشتن تیمی قوی‌تر و ایده‌های بیشتر در این مقاله همراه وینوک باشید.

تعریف طوفان فکری چیست؟

طوفان فکری یک روش موثر استفاده از مغز در طوفان مشکلات است. هدف از این روش فکری این است که تعداد ایده‌ها را در کوتاه‌ترین زمان ممکن برای حل یک مشکل از پیش تعیین شده افزایش دهیم و بتوانیم خلاقیت جمعی را مدیریت کنیم. ورود به جزییات ایده‌ها و یا انتخاب یکی از آنها خیلی مهم نیست. مخترع طوفان فکری سرمایه‌دار یک آژانس تبلیغاتی، الکس فایکینی اوزبورن است.

او یکی از اولین کسانی بود که استفاده از این ابزار فکری را عملی کرد و آن را طوفان فکری نامگذاری کرد. اوزبورن یکی از بنیانگذاران BBDO، آژانس تبلیغاتی مشهور نیویورک است. دنیای تبلیغات محیطی است که در آن ایده‌های خلاقانه از اهمیت زیادی برخوردار هستند.

کاربرد طوفان فکری

طوفان مغزی یک وسیله است که در بسیاری از سازمان‌ها به کار می‌رود تا با کمک آن بتوانند در تیم ایده تولید کنند. تاکید در این روش تنها بر مقدار ایده‌های ارائه شده و نه بر کیفیت است. برای تاثیرگذار بودن آن، خوب است که گروه شامل حداقل پنج و حداکثر پانزده نفر اعضا باشد. ترکیب گروه نیز نیاز به توجه خاصی دارد. مهم است که در گروه افراد با دانش، تجربه و زمینه‌های مختلفی وجود داشته باشند که به همه‌ی شرکت کنندگان اجازه می‌دهد که دیدگاه‌های مختلف از زمینه‌های متفاوت را مطرح کنند.

طوفان فکری

از طوفان فکری معمولا در مراحل ابتدایی یک پروژه زمانی که احتمالات برای پروژه هنوز مشخص نشده است، استفاده می‌شود. طوفان فکری همچنین راه بسیار مفید برای ارائه ایده‌های خلاقانه در توسعه و یا روش‌های تولید محصول است. اهداف تبلیغاتی و بازاریابی همچنین یکی از اهداف این برنامه محبوب است. روند طوفان فکری یک راه سریع برای تحریک خلاقیت گروهی است. طوفان فکری، تشویقی برای شرکت‌کنندگان است تا ایده‌های خلاف عرف و خلاقانه ارائه دهند. تمام شرکت‌کنندگان از این روش استقبال می‌کنند و می‌توانند به سمت تنوع زیادی از ایده‌ها هدایت می‌شوند.

برای شروع طوفان فکری مهم است که از قبل سوال یا مشکل را به طور شفاف تعریف کرد، تا اینکه شرکت کنندگان بتوانند توجه خود را به آن متمرکز کنند. طوفان فکری برای مسائلی که توصیف آنها سخت است و پپیچیده هستند و یا برای مشکلاتی که برای حل آنها نیاز به دانش تخصصی است، کمتر موثر است.

قوانین بازی

مهم‌ترین قاعده که طوفان فکری دارد این است که قضاوت را به تعویق می‌اندازد. انتقاد و حتی بازخورد مثبت در ایده‌های دیگران مجاز نیست. همه ایده‌ها با استقبال روبه‌رو می‌شوند؛ از ایده‌های متداول و مبهم، آشکار تا نامعقول و از ایده‌های غیرممکن تا هوشمندانه همگی در این بازی مورد قبول است.

طوفان فکری

طوفان فکری در مورد جمع آوری طیف وسیعی از ایده‌های گوناگون است. به محض اینکه انتقادی بیان شود، مانع تفکر آزاد می‌شود و شرکت کنندگان را دلسرد می‌کند درحالی که آنها باید به یکدیگر انگیزه بدهند. نباید مانع ابراز نظرهای ناگهانی شد. محیط باید ملایم باشد و همه باید احساس امنیت کنند تا بتواند تیم را کمک کنند.

این قوانین به معنای محدود کردن نیست، بلکه فضایی برای شرکت کنندگان است که در آن تمامی موانع را برای داشتن تفکر آزاد حذف می‌کند. در ادامه تعدادی دیگر از قوانین بازی را خواهید دید.

  • عقب انداختن قضاوت؛ تمام ایده‌ها پذیرفته شده و نوشته می‌شوند؛ برای انتقاد می‌توان صبر کرد.
  • تمرکز بر کمیت؛ تلاش برای جمع آوری ایده‌های بیشتر که از آنها استقبال می‌شود.
  • آزادانه حرکت کردن؛ به راحتی از یک ایده به ایده بعدی بپرید و با صدای بلند فکر کنید.
  • هیچهایک؛ به ایده‌های دیگران سفر کنید و با یکدیگر همکاری کنید؛ همدیگر را با تداوم کار بر روی آنچه دیگران می‌گوید کامل کنید و بر روی راه‌حل‌های شگفت انگیز کار کنید.

روند طوفان فکری

طوفان فکری

طوفان فکری در یک جلسه طوفان فکری اتفاق می‌افتد، یک جلسه که در آن شرکت کنندگان باعث تحریک و انگیزه همدیگر برای تولید تعداد زیادی ایده می‌شوند. جلسه با یک سوال خوب، واقعی، ساده و دقیق شروع می‌شود. فقط در روند طوفان فکری، همه می‌توانند بر روی ایده‌هایی که به سؤال یا مشکل ارتباط دارد تمرکز کنند.

به همین ترتیب، روند جلسه طوفان فکری توسط یک رهبر یا رئیس گروه تسهیل می‌شود. یادداشت برداری در این جلسه تقریبا غیرممکن است، بنابراین استفاده از یک دستگاه ضبط صدا توصیه می‌شود. جلسه طوفان فکری شامل مراحل زیر است:

۱- آماده سازی

گروه متمایز طوفان فکری وظیفه مشخص دارد و متشکل از ۵ تا ۱۵ نفر و کارشناسان است. قبلا درباره اینکه در گروه مسئله یا مشکل تعریف می‌شود، زمانی که جلسه طوفان فکری اتفاق می‌افتد و چه مدت طول می کشد، صحبت کردیم.

با توجه به ماهیت سخت این نوع جلسه حداکثر یک ساعت و نیم به طول می‌انجامد. رهبر یا گرداننده جلسه ابزار مورد نیاز برای این جلسه، از جمله تخته، قلم، کاغذ، استیکرهای کاغذی و غیره را آماده می‌کند.

۲- ساخت ایده

طوفان فکری

تمام ایده‌ها بر روی تخته سفید، کاغذ، یا استیکر نوشته می‌شود و توسط رهبر گروه جمع آوری می‌شوند. او همچنین مراقب است که همه بتوانند صحبت کنند و هیچ انتقادی در مورد ایده‌های یکدیگر عنوان نشود. رئیس گروه به همه اطمینان می‌دهد که جو سازنده، خلاق و آرام باشد. بعد از این مرحله به اصطلاح واگرایی، فاز همگرایی آغاز می‌شود که در آن تمام ایده‌ها گردآوری می‌شوند.

۳- ارزیابی

به طور کلی، پس از اتمام جلسه طوفان فکری، ارزیابی سیستماتیک تمام ایده‌های پیشنهادی انجام می‌پذیرد. شما می‌توانید در این مرحله انتخاب کنید که این قسمت را با همان شرکت کنندگان یا گروه کوچکی از کارشناسان حرفه‌ای انجام دهید.

برای هر موضوع، مفید بودن ایده‌ها، منافع و معایب را ارزیابی می‌کنید و آنها را با یکدیگر مقایسه کنید. اولویت بندی نیز اغلب اتفاق می‌افتد و ایده‌هایی که در زمان حال بتوانند کمک کنند، بیشترین اولویت را به خود اختصاص می‌دهند. با فیلتر کردن بهترین و مفیدترین ایده‌ها، شما به تدریج از کمیت به کیفیت می‌روید.

خلاقیت

طوفان فکری فقط در مورد بحث و تبادل ایده‌ها نیست بلکه یک روش برای پرورش ایده‌های خلاقانه بیشتر است. قطعا خلاقیت فقط برای نویسندگان و هنرمندان نیست. هر کس به طور طبیعی خلاق است و می‌تواند یاد بگیرد که بهتر از مهارت‌های خلاقانه خود استفاده کند. تحقیقات روان شناختی نشان داده است که راه‌های متعددی برای تحریک خلاقیت وجود دارد:

۱- به خاطر سپردن ایده‌ها

طوفان فکری

قلم و کاغذ یک ابزار آسان و راحت برای این کار است. ایده‌ها می‌توانند در حیرت انگیزترین لحظات زندگی به ذهن خطور کنند و بهتر است آنها را یادداشت کنید. این ایده‌ها می‌توانند واژه یا کلمات کلیدی، جمله‌های کوتاه یا نقاشی باشد.

۲- به چالش کشیدن خودتان

انجام کاری در خارج از حیطه راحتی شما باعث تحریک برای تولید ایده‌های جدید می‌شود. فشار یک چالش جدید، مغز را تشویق می‌کند تا راه‌حل‌های خلاقانه‌ای پیدا کند که در موقعیت‌های دیگر نیز می‌تواند تاثیر مثبتی داشته باشد.

۳- گسترش دانش و مهارت

خلاقیت نتیجه استفاده از دانش و مهارت در شرایط جدید است. مهارت‌های جدید با حضور در سمینارهای آموزشی یا کارگاه‌های آموزشی، خواندن کتاب و غیره بدست می‌آیند. با فعال ماندن و درک بینش‌های جدید، شما مغز را برای تولید خلاقیت‌های دوباره تحریک خواهید کرد.

۴- تحریک

طوفان فکری

محیطی با محرک، خلاقیت را ترویج می‌دهد. با تغییر دادن مرتب محرک‌ها، به مغز برای تولید ایده انگیزه دهید. به عنوان مثال، گوش دادن به موسیقی کلاسیک در طول کار، یا تماشای یک عکس خنده دار یا خواندن روزانه بلاگ‌ها، می‌توانند به عنوان محرک عمل کنند. این کارها ممکن است شبیه به چیزی برای حواس پرتی باشند، اما منبعی عالی برای خلاقیت هستند.

حالا نوبت شما است

شما چی فکر می‌کنید؟ تجربه شما از طوفان فکری و تکنیک‌های آن چیست؟ آیااین توضیحات برای مشا کافی بود یا نیاز به توضیح بیشتر دارید؟ عوامل موفقیت شما برای حل مشکل چیست؟

تجربه و دانش خود را در بخش نظرات در زیر با ا به اشتراک بگذارید.

منبع toolshero
عضویت در خبرنامه وینوک
عضویت در خبرنامه وینوک
در خبرنامه وینوک عضو شوید بهترین مطالب را هر هفته در ایمیل خود بخوانید
میتونید هر لحظه که خواستید عضویت خود را غیر فعال کنید
2 دیدگاه
  1. درویشی

    طوفان فکری مگه بازیه؟
    تا اونجایی که من میدونم یه متد هست نه بازی ک نوشتید قوانین بازی

    1. سایه موسوی

      دوست عزیز این جمله عینا معادل فارسی نوشته انگلیسی متن است و اینکه قوانین بازی یه اصطلاح است که کاربرد اون فقط در بازی کردن نیست.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.