نکاتی جالب درباره دریای خزر که درباره آنها چیزی نمی‌دانستید

دریای خزر گاهی بزرگترین دریاچه جهان و گاهی کوچکترین دریای خودکفای کره زمین طبقه‌بندی می‌شود، بزرگترین پهنه آبی محصور در خشکی است. طول آن حدود ۱۰۳۰ تا ۱۲۰۰ کیلومتر و عرض آن بین ۱۹۶ تا ۴۳۵ کیلومتر است. سطح دریای خزر در حدود ۲۸ متر پائین‌تر از سطح دریاهای آزاد است.

مناقشه تعیین خط بستر و سهم آبی کشورها در دریای خزر سال‌ها‌ست که به یک چالش جدی میان کشورهای حاشیه ی دریای خزر بدل شده است. مسئله‌ای که به ویژه با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ و تغییر وضعیت بازیگران حاضر در این مجادله از ۲ به ۵ شرایط پیچیده‌تری را پدید آورده است.

در این مقاله به بررسی نکاتی درباره دریای خزر میپدازیم که دانستن آن ها خالی از لطف نیست.

۱- دریای خزر در گذشته بخشی از اقیانوسی به نام «تتیس» بود. تتیس اقیانوسی در دوران باستان بوده که بین دو قاره به‌نام‌های گوندوانا و لوراسیا قرار داشته است. اما با گذشت زمان، بخشی از ابرقاره گوندوانا از آن جدا شد و بعدها صفحه هند-استرالیا را تشکیل داد. این بخش که به طور مرتب در حرکت بوده؛ در نهایت به اوراسیا نزدیک و نزدیک‌تر می‌شود تا آنکه برخورد آن با اوراسیا به پایان تتیس می‌انجامد و پدید آمدن رشته کوه هیمالیا را رقم می‌زند. در حال حاضر، هند، پاکستان، اندونزی و اقیانوس هند جای تتیس را گرفته‌اند.

نکاتی جالب درباره دریای خزر که نمیدانستید

۲- دریای خزر که مرزهایی جنوب آن سمت ایران است، از شمال به روسیه، از غرب به روسیه و جمهوری آذربایجان و از شرق به جمهوری‌های ترکمنستان و قزاقستان محدود می‌شود، دریای خزر با عناوین مختلفی در سراسر جهان یاد می‌شود؛ از جمله می‌توان به «دریای کاسپین»، «بزرگ‌ترین دریاچه جهان»، «کوچک‌ترین دریای خودکفای کره زمین» یا «بزرگ‌ترین پهنه آبی محصور در خشکی» اشاره کرد.

۳- دریای خزر یک جزیره ایرانی موسوم به آشوراده دارد. جزیره آشوراده با وسعتی حدود یک‎هزار و ۲۰۰ هکتار از شرق به تنگه‎ای باریک موسوم به تنگه «چپق اوغلی» و از غرب به کانال طبیعی «خزینی» و ادامه شبه جزیره «میانکاله» و از جنوب به خلیج گرگان منتهی می‎شود که طرفداران محیط زیست معتقدند می‌تواند به یکی از قطب‌های گردشگری ایران تبدیل شود.

۴- عمق دریای خزر به  ۱۰۳۰ تا ۱۲۰۰ کیلومتر طول و بین ۱۹۶ تا ۴۳۵ کیلومتر عرض می رسد. عمق این دریاچه به‌طور میانگین کمتر از ۵ متر است و سطح آن حدودا  ۲۸ متر پائین‌تر از سطح دریاهای آزاد است.

۵- دریای خزر یا کاسپین مملو از ذخایر نفت و گاز است که در زیر این دریا واقع شده است. بر اساس پژوهش‌ها حجم ذخایر تخمین زده شده نفتی در دریای خزر حدوداً برابر با ۵۰ میلیارد بشکه و ذخایر گاز طبیعی تأیید شده هم برابر با ۲۵۷ هزار میلیارد فوت مکعب بوده‌است؛ که این ارقام ۴٪ از ذخایر گاز و نفت دنیا را تشکیل می‌دهد.

البته انواع ماهیان خاویاری هم از دیگر منابع مهم دریای خزر بشمار می‌رود. دریای خزر یا مازندران محیطی مناسب برای زندگی و رشد مرغوب‌ترین ماهی‌های خاویاری جهان بشمار می‌رود.

نکاتی جالب درباره دریای خزر که نمیدانستید

۶- اگر شما هم فکر میکنید که ما ایرانی ها بسیار بد از این دریاچه نگداری کردیم و کثیف ترین سمت دریاچه سمت ایران باید بگیم علت اش ما نیستیم! هرچند بی تاثیر هم نیستیم ولی باید بدانید که جهت جریان آب این دریاچه از سمت شمال غربی به جنوب شرقی است. همین جهت جریان و عمق زیاد آب در سواحل ایران منجر به تجمع انواع آلودگی‌های این دریاچه در سواحل ایران به میزانی بیشتر از کرانه‌های دیگر کشورها شده است.

۷- اسم خزر به چه معناست و چرا ایرانی ها آن را توهین به خود قلمداد میکنند؟ درگذشته خزرها، قومی بوده اند که در دوران های مختلف به ایران می تاختند.

خزرها به همراه دیگر اقوام بیابان‌گرد شمال قفقاز، در زمان ساسانیان، بارها و بارها به سرزمین ایران می‌تاختند و پس از حضور کوتاه مدت خود معمولاً به دست سپاه ساسانی از مرزهای ایران بیرون رانده می‌شدند.

این قوم هم‍‌واره با بیزانس بر ضد ایران هم‌پیمان بود. بنای استحکامات بزرگی چون شهر دربند در شمال قفقاز در عهد ساسانیان، که برای جلوگیری از حملات خزران صورت گرفت، هنوز پا برجاست.

کاسپین نامی است که اروپائی‌ها و دیگر مردمان جهان برای دریای شمال ایران به‌کار می‌برند. فارسی زبانان نیز از جمله تاجیکان آن را «کاسپین» می‌نامند. کاسپین خود از نام قوم آریایی کاسپی (یا کاسّی) گرفته شده‌است که ابتدا در کرانه‌های غربی تا جنوب غربی آن ساکن بوده‌اند و به تدریج تا کرانه‌های جنوبی آمدند.

نکاتی جالب درباره دریای خزر که نمیدانستید

۸- براساس قرارداد ترکمانچای (به‌سال ۱۲۰۷ / ۱۸۲۸)، ایران از داشتن نیروی دریایی در دریای خزر محروم شده بود. اما در عهدنامه دوستی ایران و روس (به‌سال ۱۳۰۰/ ۱۹۲۱) به تساوی، به ایران و شوروی حق کشتی‌رانی جنگی و غیر آن داده شد و در قرارداد بازرگانی و دریانوردی (۱۳۱۹ / ۱۹۴۰) جزئیات رژیم دریانوردی مشخص گردید. این معاهدات، هیچ اشاره‌ای به چگونگی استفاده از منابع بستر دریا را مطرح نمی‌کنند.

در سال ۱۹۹۱، روسیه و ایران خواهان آن بودند که کشورهای ساحلی دریای خزر به‌طور مشاع از این دریا بهره‌برداری کنند در حالی که سه کشور دیگر دریای خزر خواهان تقسیم آن بودند. در ۲۱ دسامبر ۱۹۹۱، جمهوری‌های شوروی سابق با امضای اعلامیه آلماآتا متعهد شدند که به قراردادهای شوروی با دیگر کشورها پایبند باشند.


سایر مقالات:

ریال ایران بی ارزش ترین پول دنیا در سال ۲۰۱۸

تاریخچه تحریم‌‌های آمریکا علیه ایران به چه زمانی برمی‌گردد؟

در تایلند با کمترین پول بیشترین پس انداز را داشته باشید

چرا برای یک بار هم که شده باید به هند سفر کنیم؟

عضویت در خبرنامه وینوک
عضویت در خبرنامه وینوک
در خبرنامه وینوک عضو شوید بهترین مطالب را هر هفته در ایمیل خود بخوانید
میتونید هر لحظه که خواستید عضویت خود را غیر فعال کنید

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.