استفاده از سبزیهای تازه باغچه همیشه بهترین انتخاب است، اما معمولاً مقدار بیشتری از آنچه در یک فصل مصرف میشود برداشت میکنیم. در این مواقع، یادگیری روش تشخیص سبزیجات مرغوب و روشهای خشککردن سبزیها بسیار کاربردی است. خشککردن در هوای آزاد، هم سادهترین و کمهزینهترین روش محسوب میشود و هم به حفظ روغنهای معطر گیاه کمک میکند؛ موادی که مسئول طعم و عطر سبزی هستند.
بهترین زمان برای برداشت سبزی جهت خشککردن
سبزیها باید پیش از آنکه به گل بنشینند برداشت شوند، چون در این مرحله بیشترین میزان طعم را دارند. اگر در طول فصل مرتب از آنها چیدهاید، احتمالاً گیاه هنوز به مرحلهی گلدهی نرسیده است. اما با این حال، در اواخر تابستان و با سرد شدن هوا، بیشتر گیاهان شروع به ضعیفشدن میکنند و زمان مناسبی برای برداشت نهایی و خشککردن است و در واقع بهترین روش برای نگهداری طولانیتر سبزیجات در خانه است.
شاخههای گیاهان خوراکی برای کاشت در باغچه را اواسط صبح، زمانی که شبنم صبحگاهی خشک شده اما گرمای شدید هوا هنوز نرسیده، جدا کنید. در هر برداشت بیش از یکسوم شاخههای گیاه را قطع نکنید. بریدن بیش از حد ممکن است به گیاه آسیب بزند. در صورت خشک و نگهداری درست، طعم سبزیها تا یک سال حفظ خواهد شد. در کنار این مقاله میتوانید دیگر در مورد کاشت نعناع در خانه را نیز مطالعه کنید تا بتوانید این گیاه مفید و کاربردی را در خانه داشته باشید.
وسایل مورد نیاز برای خشککردن سبزیهای تازه باغچه
ابزار:
- قیچی باغبانی یا قیچی آشپزخانه
- نخ یا کش
- ظرف دربسته برای نگهداری
موارد مصرفی:
- کیسه کاغذی
- حوله کاغذی
- برچسب برای نامگذاری و تاریخگذاری
مراحل خشککردن سبزی تازه
این روش بیشتر برای سبزیهایی مناسب است که رطوبت بالایی ندارند؛ مانند برگبو، شوید، انژلیکا، مرزنجوش، پونه کوهی، رزماری، مرزه تابستانی و آویشن. برای حفظ بیشترین میزان طعم و عطر، این سبزیها باید بهصورت طبیعی یا با دستگاه خشککن خوراکی خشک شوند.
استفاده از ماکروویو یا فر، گرچه در ظاهر سریعتر است، اما گرمای آنها باعث کاهش روغنهای گیاهی و در نتیجه از بین رفتن بخشی از طعم سبزی میشود. این روشها فقط در مواقعی پیشنهاد میشود که هیچ گزینهی دیگری وجود نداشته باشد.
برای گیاهانی که برگهای نرمتری دارند یا آب بیشتری در بافتشان وجود دارد مانند ریحان، پیازچه، نعنا و ترخون، خشککردن با دستگاه مؤثرتر است، اما اگر هدف حفظ طعم به بهترین شکل ممکن باشد، فریزکردن روش بهتری خواهد بود. این کار ساده و سریع است.
1. چیدن شاخهها
شاخههایی را که سالم و بدون لک هستند انتخاب و جدا کنید.
2. جداکردن حشرات احتمالی
شاخهها را بهآرامی تکان دهید تا حشرات یا ذرات ریز جدا شوند. از آنجا که قرار نیست سبزیها شسته شوند، این مرحله اهمیت دارد.
3. تمیز و خشک بودن برگها
در صورتی که برگها خاکی یا آلوده هستند، تنها در صورت لزوم آنها را با آب سرد بشویید و با حوله کاغذی کاملاً خشک کنید. سبزیها باید پیش از شروع خشککردن کاملاً خشک باشند، چون رطوبت باعث کپکزدگی میشود.
4. پاکسازی برگهای پایینی
برگهایی که در بخش پایین ساقه قرار دارند (حدود یک بند انگشت از انتها)، جدا شوند. برگهای خشک یا لکهدار نیز دور ریخته شوند، چون طعم خوبی ندارند و کیفیت کلی را پایین میآورند.
5. دستهبندی و بستن شاخهها
هر ۴ تا ۶ ساقه را بهصورت یک دسته با نخ یا کش ببندید. در سبزیهایی که رطوبت بیشتری دارند، دستهها را کوچکتر بگیرید تا هوا راحتتر بین آنها جریان داشته باشد.
6. استفاده از کیسه کاغذی (در صورت نیاز)
برای تسریع در فرآیند خشککردن و جلوگیری از گردوغبار، میتوانید دستهها را در کیسههای کاغذی سوراخدار قرار دهید. کیسه باید بهگونهای بسته شود که هوا در آن جریان داشته باشد. روی کیسه، نام سبزی را بنویسید.
7. آویزانکردن دستهها
دستهها را وارونه و در فضایی گرم، خشک و با تهویه مناسب آویزان کنید. این روش سنتی، هنوز هم یکی از مؤثرترین شیوهها برای خشککردن طبیعی است.
روش نگهداری سبزی خشکشده
- هر دستهای که حتی نشانهای از کپک داشته باشد باید دور ریخته شود.
- برگها را بهصورت کامل و در ظرف دربسته نگهداری کنید؛ هنگام مصرف آنها را خرد کنید تا طعم بیشتری باقی مانده باشد.
- برچسبگذاری ظرفها با نام و تاریخ نگهداری کمک میکند از کهنگی جلوگیری شود.
- ظرفها را در محلی خنک، خشک و دور از نور مستقیم خورشید قرار دهید. استفاده از شیشههای تیرهرنگ نیز میتواند مفید باشد.
نکاتی برای استفاده از سبزی خشکشده
- هنگام استفاده، کافی است یک ساقه را جدا کرده و برگها را مستقیماً در غذا بریزید.
- نسبت جایگزینی معمول اینگونه است: ۱ قاشق چایخوری سبزی خشکشده برابر با ۱ قاشق غذاخوری سبزی تازه است.
- بهترین زمان استفاده از سبزی خشک تا یک سال پس از خشککردن است. با کمرنگ شدن برگها، عطر و طعم آنها نیز کاهش مییابد.
سوالات رایج
کدام سبزیها برای خشککردن مناسب نیستند؟
سبزیهایی مثل جعفری، ترخون و پیازچه که روغنهای فرّار کمتری دارند، اگرچه قابل خشککردن هستند، اما طعم و عطر قویتری در حالت تازه دارند. در نتیجه نگهداری آنها بهصورت تازه یا فریز شده، بهتر است.
بهتر است سبزیها را در هوا خشک کنیم یا با دستگاه؟
بسته به میزان رطوبت گیاه، انتخاب روش متفاوت خواهد بود. گیاهانی با رطوبت بالا، مثل ریحان، بهتر است با دستگاه خشک شوند. در مقابل، گیاهان کمآب، مانند آویشن یا رزماری، بهراحتی در هوای آزاد خشک میشوند. گیاهانی با برگهای ضخیم مثل مریمگلی، زمان بیشتری برای خشکشدن در هوا نیاز دارند.
طول عمر سبزیهای خشکشده چقدر است؟
اگر بهدرستی خشک و نگهداری شوند، میتوانند بین ۱ تا ۳ سال کیفیت خود را حفظ کنند، هرچند طعم آنها بهمرور کاهش مییابد.